Uitgelicht

Beleggers en bedrijven naar dialoog duurzaamheid

De relatie tussen aandeelhouders en beursgenoteerde ondernemingen is veelbesproken. Lang voor maatschappelijke kritiek die ontstond tijdens de financiële crisis, was er al veel ergernis hoe aandeelhouders probeerden hun vaak op de korte termijn gerichte belang te laten voorgaan boven andere stakeholders

Betrokkenheid is medicijn tegen activisme en slecht bestuur

De kwaliteit van de governance van financiële en beursondernemingen staat sinds de financiële crisis weer volop in de maatschappelijke discussie, en terecht. De commissie de Wit en de Europese Commissie hebben in hun rapporten geen enkel heilig huisje gespaard en hun twijfels geuit over de deskundigheid van bestuurders en commissarissen, de kritische blik van accountants, de effectiviteit van governancecodes en de rol stemadviesbureaus, Zij hebben alle mogelijke factoren die van invloed zijn op de kwaliteit van het ondernemingsbestuur kritisch bekeken. Ook de institutionele belegger werd aangesproken op zijn rol in de crisis. Zij hebben de handschoen opgepakt om hun eigen governance te verbeteren. Dat heeft in het Verenigd Koninkrijk geleid tot een stewardship code. In Nederland heeft Eumedion begin deze maand de zogenoemde Best Practices geïntroduceerd.

Aandeelhouderswaarde van de accountant

Op 8 september werd onder leiding van publicist en hoogleraar Journalistiek Jeroen Smit een seminar gehouden over de aandeelhouderswaarde van de accountant. De samenleving en andere stakeholders zoals de grote beleggers verwachten veel meer van de accountants, dan zij tot voor kort als hun taak zagen. Maar met het Plan van Aanpak heeft de accountant de rol van Poortwachter op zich genomen. Het debat bij NBA in Amsterdam ging in de op de vraag of die rol de aandeelhouderswaarde van de accountant en daarmee van de onderneming die hij controleert verhoogt.

Het wordt tijd voor een informatievere accountantsverklaring

25-06-2013

Eind deze week komt de International Auditing and Assurance Standards Board (IAASB) met een model voor een internationaal geharmoniseerde controleverklaring van de accountant. Deze moet meer ondernemingsspecifieke informatie bevatten, zodat de inhoud van de controleverklaring voor beleggers relevanter wordt. Het zal naar verwachting nog minstens twee tot drie jaar duren voordat deze nieuwe versie ook daadwerkelijk wordt toegepast. Nederland doet er daarom verstandig aan om het voorbeeld van het Verenigd Koninkrijk te volgen en een informatievere controleverklaring al bij de jaarrekeningen over boekjaar 2013 verplicht te stellen. Voor de accountants van de Nederlandse beursondernemingen is dit ook maar een kleine stap, omdat zij in de aandeelhoudersvergaderingen (AVA’s) vaak al (uitgebreidere) informatie geven die gemakkelijk ook schriftelijk kan worden weergegeven in de controleverklaring.

Want tijdens de AVA’s die de afgelopen maanden zijn gehouden, heeft de accountant uit eigen beweging vaak een vrij uitgebreide presentatie gegeven over de wijze waarop de controlewerkzaamheden werden uitgevoerd, specifieke aandachtsgebieden en hoe hij tot de keuze van deze aandachtsgebieden was gekomen. De waardering van pensioenen, vastgoed en goodwill was bijvoorbeeld een onderwerp waar tijdens de AVA vaak een toelichting op werd gegeven.

Deze gedragsverandering bij de accountant is zeker op de lange termijn van grote waarde voor de versterking van de governancestructuur van Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen. Maar de mondelinge toelichtingen van de accountant mogen niet als substituut dienen voor een uitgebreidere, meer ondernemingsspecifieke controleverklaring. Het merendeel van vooral de AEX-ondernemingen wordt namelijk door buitenlandse aandeelhouders gehouden. Deze aandeelhouders zijn veelal niet tijdens de AVA fysiek aanwezig en kunnen derhalve niet kennis nemen van de presentaties van de accountant anders dan dat zij een weergave hiervan pas drie maanden na afloop van de AVA terug kunnen lezen in het (concept)verslag van de AVA (als het verslag ook vertaald is naar het Engels, hetgeen dikwijls niet het geval is, ook niet bij de AEX-ondernemingen). Zij kunnen die extra informatie niet betrekken bij het bepalen van het stemgedrag over agendapunten als het dechargeren van het bestuur en de raad van commissarissen, de vaststelling van de jaarrekening en/of de (her)benoeming van de accountant. De volgende stap moet dus zijn om de extra informatie die de accountant tijdens de AVA al geeft ook te nemen in de controleverklaring die aan de jaarrekening wordt toegevoegd.

Het Verenigd Koninkrijk is op dat punt voor Nederland een lichtend voorbeeld. De Britse toezichthouder op accountantsorganisaties, de FRC, heeft op 4 juni jl. bepaald dat de accountant van een Britse beursgenoteerde onderneming vanaf de jaarrekening over verslagjaar 2013 niet alleen moet verklaren dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële situatie van de betreffende onderneming, maar moet hij ook een oordeel geven over de risico’s op een materiële  fout in de jaarrekening, hoe hij het concept van materialiteit heeft toegepast en aangeven wat de reikwijdte van de controlewerkzaamheden was. De FRC verwacht dat de meer ondernemingsspecifieke controleverklaringen zullen bijdragen aan een betere dialoog tussen beleggers en de Britse beursgenoteerde ondernemingen.
De noodzaak van een snelle invoering van een meer inhoudsvolle controleverklaring bij ook de jaarrekening van Nederlandse beursondernemingen is zeker met de boekhoudkundige onregelmatigheden bij Imtech in het achterhoofd evident. Uit het onlangs gepubliceerde forensisch onderzoek hiernaar wordt duidelijk dat de accountant van Imtech in februari 2012 significante tekortkomingen in de interne risicobeheersings- en controlesystemen bij sommige onderdelen van Imtech constateerde, gaf hij tegelijkertijd een ongekwalificeerde, goedkeurende verklaring over de jaarrekening 2011 af. Een vergelijkbare situatie deed zich eerder voor bij het inmiddels failliete financiële onderneming Van der Moolen. Ook hier was de accountant op de hoogte van ernstige tekortkomingen in het risicomanagement en in de governancestructuur, maar liet na om hiervan melding te maken aan het maatschappelijk verkeer. Hoogste tijd dus dat de accountant uit de kast komt!

Rients Abma is directeur van Eumedion