Uitgelicht

Beleggers en bedrijven naar dialoog duurzaamheid

De relatie tussen aandeelhouders en beursgenoteerde ondernemingen is veelbesproken. Lang voor maatschappelijke kritiek die ontstond tijdens de financiële crisis, was er al veel ergernis hoe aandeelhouders probeerden hun vaak op de korte termijn gerichte belang te laten voorgaan boven andere stakeholders

Betrokkenheid is medicijn tegen activisme en slecht bestuur

De kwaliteit van de governance van financiële en beursondernemingen staat sinds de financiële crisis weer volop in de maatschappelijke discussie, en terecht. De commissie de Wit en de Europese Commissie hebben in hun rapporten geen enkel heilig huisje gespaard en hun twijfels geuit over de deskundigheid van bestuurders en commissarissen, de kritische blik van accountants, de effectiviteit van governancecodes en de rol stemadviesbureaus, Zij hebben alle mogelijke factoren die van invloed zijn op de kwaliteit van het ondernemingsbestuur kritisch bekeken. Ook de institutionele belegger werd aangesproken op zijn rol in de crisis. Zij hebben de handschoen opgepakt om hun eigen governance te verbeteren. Dat heeft in het Verenigd Koninkrijk geleid tot een stewardship code. In Nederland heeft Eumedion begin deze maand de zogenoemde Best Practices geïntroduceerd.

Aandeelhouderswaarde van de accountant

Op 8 september werd onder leiding van publicist en hoogleraar Journalistiek Jeroen Smit een seminar gehouden over de aandeelhouderswaarde van de accountant. De samenleving en andere stakeholders zoals de grote beleggers verwachten veel meer van de accountants, dan zij tot voor kort als hun taak zagen. Maar met het Plan van Aanpak heeft de accountant de rol van Poortwachter op zich genomen. Het debat bij NBA in Amsterdam ging in de op de vraag of die rol de aandeelhouderswaarde van de accountant en daarmee van de onderneming die hij controleert verhoogt.

Afroomregeling wetsvoorstel claw back zo lek als een mandje

09-08-2013

Precies drie jaar na indiening ervan zal de Eerste Kamer op 10 september zich hernieuwd buigen over het wetsvoorstel ‘claw back’. Dit wetsvoorstel is mede geïnspireerd door een excessieve overnamebonus van Jan Bennink. Diezelfde Jan Bennink heeft recent bij D.E Master Blenders 1753 laten zien dat de bedoeling van ‘zijn wetsvoorstel’ gemakkelijk kan worden omzeild. Het onderdeel van het wetsvoorstel om excessieve overnamebonussen te voorkomen is daarmee verworden tot pure symboolpolitiek. Het zou beter zijn om dat onderdeel te schrappen of sterk aan te scherpen (zoals de voorgestelde Zwitserse regeling waarbij alle vergoedingen aan bestuurders in verband met een succesvolle overname, fusie of acquisitie worden verboden). Ineffectieve wetgeving zal alleen maar leiden tot meer maatschappelijke beroering.

Het wetsvoorstel is onder andere bedoeld om te voorkomen dat bestuurders miljoenen kunnen verdienen als ‘hun’ bedrijf wordt overgenomen. Het bericht dat Jan Bennink, destijds bestuursvoorzitter van Numico, 80 miljoen euro opstreek als gevolg van de overname van het babyvoedingsbedrijf door het Franse Danone, wekte in 2007 grote maatschappelijke beroering. Rijkman Groenink, die in datzelfde jaar aan de overname van ABN AMRO zo’n 26 miljoen euro overhield, werd hiermee rechts ingehaald. De waarde van de aandelen- en optiepakketten van deze bestuursvoorzitters schoot omhoog toen de beurskoers van ‘hun’ bedrijven op basis van het overnamenieuws explodeerde. Dit nooit weer, moet de wetgever hebben gedacht. Hij stelde een regeling op waarbij een bestuurder die zelf financieel gewin behaalt bij een overname of fusie van ‘zijn’ beursgenoteerde onderneming met eenzelfde bedrag wordt gekort op zijn beloning. Het gaat dan om de winsten op de aandelen en opties die de bestuurder als beloning toegekend heeft gekregen. Deskundigen twijfelden vanaf het begin aan de effectiviteit van de regeling. De regeling heeft namelijk alleen betrekking op aandelen en opties en niet op andere rechten waarvan de waarde afhankelijk is van de koersstijging van de aandelen, zoals Stock Appreciation Rights (SAR’s) en Phantom Stock. Beursgenoteerde ondernemingen kunnen hun bestaande aandelen- en/of optieregelingen vrij eenvoudig omzetten in dit soort derivaten. Daarnaast is de wettelijke regeling niet van toepassing op aandelen of opties die een bestuurder zelf heeft gekocht. Beursgenoteerde ondernemingen kunnen langetermijnbonussen derhalve in cash gaan uitkeren en de bestuurders vrij dwingend vragen om hiervoor tegelijkertijd aandelen te kopen.

De ‘initiator’ van het wetsvoorstel, Jan Bennink, heeft in zijn functie als chief executive officer (CEO) van D.E Master Blenders 1753 een nieuwe dimensie van de toekomstige omzeilingen van de bedoeling van de wetgever toegevoegd. Tijdens de geplande buitengewone aandeelhoudersvergadering (BAVA) van 17 april 2013 lag de toekenning van een speciale aandelenregeling met een oorspronkelijke waarde van 4 miljoen euro aan de CEO voor. In die regeling behield het koffie- en theebedrijf het recht voor om de uiteindelijke toekenning (na het behalen van de prestatievoorwaarden) niet in aandelen te laten plaatsvinden, maar in cash als regulatory restrictions prevent the making of a share settled award”. Of deze conditie mede zag op het omzeilen van de afroomregeling werd niet duidelijk. Aandeelhouders konden deze vraag niet stellen, omdat de geplande BAVA werd geannuleerd in verband met het nakende overnamebod van een investeerdersgroep geleid door Joh. A. Benckiser (JAB). In het biedingsbericht wordt duidelijk dat de waarde van de aandelenregeling toch aan Bennink (na gestanddoening van het bod) zal worden toegekend. Echter niet in aandelen, maar in cash en niet gefinancierd door D.E Master Blenders 1753, maar door JAB. De bieder keert bovendien ook de waarde van alle nog niet onvoorwaardelijk geworden aandelen aan Bennink uit in cash. De les hiervan is dat in het geval beursgenoteerde ondernemingen ook na aanvaarding van het wetsvoorstel ‘claw back’ blijven vasthouden aan de ‘ouderwetse’ aandelen- en optieregelingen bestuurders niet direct hoeven te vrezen voor de wettelijke afroomregeling. Zij kunnen in een concrete overnamesituatie mogelijke verliezen onderdeel laten worden van de onderhandelingen met de bieder in de zin dat de bieder deze verliezen compenseert.

Kortom: de afroomregeling uit het wetsvoorstel claw back is zo lek als een mandje en verdient daarom heroverweging door de Eerste Kamer. Beter lijkt het dat de wetgever bevordert dat een raad van commissarissen vroeg in het beloningsproces, bij de vaststelling van de prestatiedoelstellingen en de ontwikkeling van de bonussystematiek, uiterste zorgvuldigheid betracht door beducht te zijn op mogelijk excessieve uitkomsten. Wettelijk dient dan te worden voorgeschreven dat in de overeenkomsten met bestuurders standaard een aanpassingsbevoegdheid wordt opgenomen, zodat de raad van commissarissen een dergelijke bevoegdheid effectief en zonder rechterlijke tussenkomst kan inzetten wanneer de uitkomsten van het beloningsbeleid niet meer redelijk en billijk zijn. De inhoud van deze aanpassingsbevoegdheid zou volledig openbaar moeten worden gemaakt en ter goedkeuring moeten worden voorgelegd aan de AVA.

Rients Abma is directeur van Eumedion