Wanneer de verkiezingen voor de Tweede Kamer voor de deur staan, trekken de kandidaat-Kamerleden het land in om zich te presenteren. Van Delfzijl tot Sluis worden kroegen, markten, verpleeghuizen en buurthuizen bezocht om met kiezers te praten en vragen te beantwoorden. Zij worden menigmaal kritisch ondervraagd over partijstandpunten en worden gevraagd hun plannen over de toekomstige inrichting van Nederland uit de doeken te doen. Kiezers willen ten slotte weten wat voor vlees zij in de kuip krijgen. Bij de verkiezing van commissarissen van beursgenoteerde ondernemingen gaat het er heel anders aan toe.

Op 20 maart a.s. trapt Sligro Food Group traditiegetrouw het seizoen van aandeelhoudersvergaderingen (‘AVA-seizoen’) af. Veel agenda’s van aandeelhoudersvergaderingen zijn inmiddels al verschenen, evenals veel jaarverslagen van de beursgenoteerde ondernemingen. Uit de agenda’s, jaarverslagen en andere berichtgeving valt nu al een aantal trends te distilleren. Deze trends worden hieronder kort behandeld.

De financiële crisis heeft er voor gezorgd dat ook de rol van de aandeelhouder onder de loep wordt genomen. De analyses over de rol van de aandeelhouder zijn tot nu toe niet eensluidend. De ene stroming zegt dat aandeelhouders zich te veel hebben laten gelden en bestuurders van beursgenoteerde ondernemingen onder druk hebben gezet om zich vooral te richten op het behalen van korte termijn resultaten. Een op lange termijn gerichte strategie zou in deze visie door bepaalde aandeelhouders zijn bemoeilijkt. De oplossing die deze stroming aandraagt: minder rechten voor alle aandeelhouders dan wel voor die aandeelhouders die op vooral de korte termijn zijn gericht. Dit is een discussie die vooral in Nederland speelt.

De andere stroming vindt juist dat aandeelhouders zich te weinig met de beursgenoteerde ondernemingen hebben bemoeid. Bestuursbeslissingen zouden door aandeelhouders onvoldoende kritisch tegen het licht zijn gehouden. Aandeelhouders zouden het bestuur onvoldoende ter verantwoording roepen voor geleverde prestaties. Deze stroming zet zich in op ‘betrokken aandeelhouderschap’, ook wel engagement genoemd: aandeelhouders die kritisch, doch constructief meedenken met het bestuur van de onderneming. Dit is meer de weg die in het Verenigd Koninkrijk wordt gevolgd en die ook de Europese Commissie bewandelt in haar vorig jaar verschenen Actieplan Corporate Governance. Ook Eumedion is meer geporteerd van die tweede stroming.

Een betere dialoog tussen beursondernemingen en hun aandeelhouders moet bijdragen aan goed ondernemingsbestuur, zo schrijft de Nederlandse Corporate Governance Code. Hierbij wordt vooral gekeken naar de jaarlijkse aandeelhoudersvergadering, de algemene vergadering van aandeelhouders of ava, en naar institutionele beleggers, aangezien zij met hun relatief grote pakketten echt invloed uit kunnen oefenen op het beleid van de vennootschap.

Van hen wordt verwacht dat zij op de ava met de vennootschap in dialoog gaan en hun stem laten horen. De afgelopen jaren zijn hierin grote stappen gezet, niet in de laatste plaats door belangenorganisaties als Eumedion en de institutionele beleggers zelf, die hun rol daarin in toenemende mate hebben erkend en opgepakt.

In de vorige editie van de Nieuwsbrief van het Nyenrode Corporate Governance Instituut hield Paul Frentrop een pleidooi om de Nederlandse Corporate Governance Code op te heffen. Dat is een slecht idee. De geschiedenis heeft bewezen dat de aandacht voor corporate governance bij Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen zonder een code verslapt. Bovendien dreigen ondernemingen op een concurrentieachterstand te komen wanneer zij niet meer hoeven te rapporteren of de inrichting van hun corporate governance ‘best practice’ is. De Code deugt en is effectief. Het is in dat geval beter om het principe te hanteren van ‘If it’s not broke, don’t fix it’, of in eenvoudig Nederlands: wat werkt moet je met rust laten.

Eumedion, het corporategovernanceplatform voor institutionele beleggers, heeft onlangs zijn jaarlijkse speerpuntenbrief gepubliceerd. Daarin moedigt het platform commissarissen aan om in hun verslag meer relevante informatie te verstrekken over de door de RvC verrichte werkzaamheden. Een prima voorstel, zolang het gaat om meer transparantie over de manier van samenwerken en de procedures die gevolgd én niet gevolgd zijn.

Rients Abma

Het certificeren van de aandelen van de Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen was de laatste jaren een uitstervend fenomeen. Had in 1994 nog 41% van de Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen certificaten van gewone aandelen aan de beurs genoteerd, in augustus 2012 was het aantal gedaald tot 13%. Kapitaalverschaffers hebben altijd al moeite met certificering gehad: aan certificaten van aandelen zit immers geen stemrecht; het stemrecht is overgedragen aan een zogenoemd administratiekantoor. De Code Tabaksblat met zijn vele bepalingen over certificering en de toenemende mondigheid van kapitaalverschaffers deden verschillende ondernemingen de laatste jaren besluiten om de certificering op te heffen dan wel certificaathouders de mogelijkheid te geven onder alle omstandigheden een stemvolmacht van het administratiekantoor te vragen. De verwondering was dan ook groot toen AEX-onderneming ASML op 9 juli jl. aankondigde om maximaal 25% van haar beursgenoteerde aandelen te gaan certificeren in het kader haar Customer Co-Investment Program. Dat lijkt een terugkeer naar een oude, slechte gewoonte, maar nadere bestudering leert dat de vormgeving van ASML’s administratiekantoren een voorbeeld kan zijn voor veel nog bestaande administratiekantoren. 

Paul Frentrop

Al doet de recente ruzie tussen Britse en Amerikaanse banktoezichthouders over het zogenaamde ‘libor- schandaal’ dat wel eens vergeten, toch heeft het Verenigd Koninkrijk een reputatie op te houden als het gaat om zelfregulering door de financiële sector.

Het begon met fusies en overnames. In 1959 spraken bankiers in de City al de ‘Notes on Amalgamations of British Business’ (de ‘City Notes’) met elkaar af. Die werd in 1963 herzien en in 1968 uitgebreid tot de City Code on Take Overs and Mergers, een heel wat praktischer document dan de SER-fusiecode waar Nederland sinds die jaren mee polderde.

Ook corporate governance (wel gezien als overnameregels in ‘vredestijd’) wisten de bankiers, effectenhandelaren en vermogensbeheerders in de City via zelfregulering in min of meer goede banen te houden. Na de boekhoudschandalen rond Polly Peck, Robert Maxwell en bank BCCI werd de eerste commissie die zich hiermee bezig hield, die van Sir Adrian Cadbury, in 1991 ingesteld door de Londense beurs, de Financial Reporting Council en de gezamenlijke accountants. Sir Adrian bracht zijn rapport getiteld ‘Financial Aspects of Corporate Governance’ uit in 1992, vier jaar voordat in Nederland de eerste commissie corporate governance onder leiding van Jaap Peters aan de slag mocht gaan, onder de uitdrukkelijk door VNO/NCW gestelde voorwaarde dat dit slechts een eenmalige mocht zijn: geen follow up en geen monitoring zo bepaalden de werkgevers. Peters ging akkoord, Want anders dan in Groot-Brittannië heeft de financiële sector in Nederland zich nooit eigenstandig kunnen gedragen tegen het door de vakbonden gesteunde bolwerk van zittende ondernemingsbestuurders.

Kris Douma

Na met de rugzak op twee weken door de bergen te hebben gewandeld, kom ik thuis en vind de reminder dat ik voor de Eumedion site een blog zou schrijven. Bovenop het stapeltje te lezen boeken ligt Michael Sandel: ‘What money can’t buy’. Ik denk nog een keer terug aan mijn vakantie: dat gevoel na een lange wandeling prettig vermoeid boven aan te komen op een mooie top, om je heen te kijken …. dat is inderdaad voor geen geld te koop. En dan begin ik te schrijven ….

Vorig jaar, op het hoogtepunt van de Occupy beweging was ik in Londen en wandelde langs het Occupy-terrein voor St Paul’s Cathedral. Van alle slogans vond ik dit de mooiste: “The banks own you, the government has a credit card with no limits, and you are their collateral”. De slogan die aan de oorsprong staat van de Occupy beweging spreekt ook boekdelen: “We are the 99%” en drukt de onvrede uit over de ongelijkheid in de verdeling van welvaart en macht tussen de 1% rijkste mensen op aarde en de overige 99%. In Nederland stelde Occupy niet veel voor, maar in Utrecht spraken een paar honderd mensen mee over de aanbevelingen van het Sustainable Finance Lab. De G20 en commissies van de Tweede Kamer publiceerden rapporten. En toen werd het stil! Of verplaatste het protest zich naar de pleinen in Athene en Madrid.

Harald Walkate

Het gedrag van institutionele beleggers staat sinds het begin van de financiële crisis flink in de belangstelling. Zij krijgen veel verwijten over hun manier van beleggen. Naast de wens om meer ecologische, sociale en governance- aspecten mee te laten wegen, wordt benadrukt dat juist pensioenfondsen en hun uitvoeringsorganisaties zich meer op de lange termijn zouden moeten richten. De indruk bestaat dat zij dat op dit moment niet doen en zich veel meer laten leiden door rendement op de korte termijn. Maar is dat zo? Harald Walkate onderzoekt in deze blog wat die vermeende ‘korte-termijngeneigdheid’ dan is, en of deze ook daadwerkelijk bestaat.

Wouter Kuijpers

Met een beetje geluk komt er donderdag 5 juli in de Tweede Kamer een einde aan
de lange behandeling van het  ‘wetsvoorstel Frijns’ dat betrekking heeft op de governance van beursvennootschappen. Een omstreden element van het wetsvoorstel is om aandeelhouders die een kleiner belang dan 3% hebben voortaan uit te sluiten van het recht om onderwerpen te agenderen voor aandeelhoudersvergaderingen.

Wouter Kuijpers

Stemadviesbureaus zijn al enkele jaren onderwerp van discussie. Hun invloed op de uitkomsten van de aandeelhoudersvergaderingen zou volgens sommigen te groot zijn, terwijl de kwaliteit van de adviezen soms tekort zou schieten. Ook de op zichzelf al druk bezette beleidsmakers en publieke toezichthouders roeren zich zoals de European Securities Markets Authority (ESMA), dat recentelijk een openbare consultatie heeft georganiseerd over het onderwerp aan de hand van een goed onderbouwd discussiepaper. Wel of geen grote invloed, de stemadviesbureaus hebben de schijn enigszins tegen.

Angeli van Buren

Regelgevers en toezichthouders hebben sinds de kredietcrisis de rol van
de externe accountant kritisch tegen het licht gehouden. Er is daardoor nieuwe
regelgeving op komst om de externe accountant onafhankelijker te maken en meer
te laten optreden ten behoeve van de maatschappij in plaats van het management
van het bedrijf. De rol van de interne accountant of de risicomanager is in deze
discussie nog enigszins onderbelicht gebleven. Dat is onterecht, want deze
interne professionals kunnen een belangrijke rol spelen in het bieden van
zekerheid aan de verschillende stakeholders over de integriteit van de onderneming
en naleving van processen en regels, schrijft Angeli van Buren, voorzitter Audit commissie Eumedion.

Martijn Bos

Een belegger wil niet alleen goed begrijpen hoe een onderneming haar geld verdient,
maar ook wat de financiële strategie is. Twee vragen die de basis vormen van een
financiële strategie zijn:

- Hoe kredietwaardig wil en kan de onderneming zijn?
- Welke keuzes maakt de onderneming om deze kredietwaardigheid te bereiken,
   of te behouden?

De antwoorden op deze vragen bepalen wanneer en hoeveel geld er beschikbaar komt voor de verschillende kapitaalverschaffers. Bijvoorbeeld in de vorm van het aflossen van leningen, het betalen van dividend of het terugkopen van eigen aandelen. Of ze bepalen juist waar kapitaal wordt opgehaald: via bankleningen, obligatie- of aandelenemissies. Deze keuzes hebben vaak grote invloed op de risico’s die de verschillende kapitaalverschaffers lopen. De financiële strategie is dus belangrijk voor zowel de aandeelhouder, als de verschaffer van vreemd vermogen.

Marleen Janssen Groesbeek

Eumedion houdt zich van origine bezig met corporate governance. Sinds tweeënhalfjaar kijken wij ook naar de duurzaamheidstrategie en –prestaties van beursvennootschappen. Om dit enorme aandachtsterrein een beetje binnen de perken te houden, hebben we onze aandacht vooral gericht op de governance-aspecten van duurzaamheid: risicomanagement, bezoldigingsbeleid en verslaggeving. Met de ontwikkeling van de duurzame ofwel niet-financiële verslaggeving gaat het hard. Een aantal ondernemingen maakt al heel mooie geïntegreerde verslagen, waarbij soms ook al het verband duidelijk wordt tussen de financiële prestaties en de prestaties op het gebied van goed bestuur, milieu- en sociaal gebied.

Peter Borgdorff

Voor Eumedion en haar deelnemers breekt met elke lente een  bijzondere en interessante tijd aan. Als het voorjaar op 21 maart begint, start voor ons ook het jaarlijkse aandeelhoudersvergaderingenseizoen. Sligro Food Group bijt als eerste van alle Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen de spits af, kort daarna gevolgd door Randstad en HITT.
Aandeelhoudersvergaderingen roepen bij de meeste mensen niet hetzelfde beeld op als de dynamiek van de financiële markten. De foto’s in de krant van aandeelhoudersvergaderingen zijn ook geen aanbeveling voor het bezoeken ervan. Veel oudere mensen in de zaal, leden van de raden van bestuur en commissarissen achter tafels en een lange zit van afgesproken rituelen en het afhandelen van agendapunten. Pas als er wat gedoe is rond een beursgenoteerde onderneming wil het nog wel eens spannend worden. En dan lezen we er over in de krant.
 

Rients Abma

Als een adviseur een oordeel geeft over een andere adviseur is het altijd oppassen geblazen. Jan Louis Burggraaf, advocaat bij Allen & Overy en uit dien hoofde fusie- en overnameadviseur van Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen, uitte gisteren in een artikel in het Financieele Dagblad felle kritiek op de adviezen van stemadviesbureaus. Hij vond het daarbij nodig pensioenfondsen de maat te moeten nemen over hun stemgedrag. Zij zouden klakkeloos adviezen van stemadviesbureaus uitvoeren en op die manier bijdragen aan uitslagen van stemmingen op aandeelhoudersvergaderingen (AVA’s) die Nederlandse ondernemingen kwetsbaar voor overnames hebben gemaakt. Hij noemt TNT als voorbeeld, waar de AVA geen decharge gaf aan de raad van commissarissen.

2011 was een turbulent jaar. Het kan niet anders dat het jaar dat gisteren is begonnen dat ook weer wordt omdat een aantal fundamentele financiële en politieke zaken nog niet is opgelost. Zo zal 2012 in het teken staan van de problemen rond de openbare financiën van een aantal EU-lidstaten. De Duitse minister van financiën, Wolfgang Schäuble, liet aan het eind van 2011 in het Duitse Handelsblatt een verrassend optimistisch geluid over de eurocrisis horen: 'Schuldencrisis binnen een jaar voorbij, euro is veilig.' 
Ook de economie van de Verenigde Staten blijft in 2012, ondanks een paar kleine lichtpuntjes, kwakkelen. Net als in Europa zijn de overheidsfinanciën een groot probleem. Met de verkiezingen op 6 november in het vooruitzicht zal het voor de huidige regering van president Barack Obama moeilijk zijn om impopulaire maatregelen te nemen. In Europa staan in het voorjaar de Franse verkiezingen op de agenda. Voor de eerste ronde in april hebben zich al veel presidentskandidaten opgesteld. De verwachting is dat het toch vooral zal gaan tussen François Hollande van de Parti Socialiste en de huidige president Nicolas Sarkozy.
Met nog de onrust en de nasleep van de Arabische lente in Noord-Afrika en het Midden-Oosten en de Russische verkiezingen belooft 2012 weer een spannend jaar te worden vol onzekerheden.
Des te belangrijker is het om te proberen in Europa het hoofd koel te houden en harder te werken aan het herstel van vertrouwen op de financiële markten en in de financiële sector, maar ook aan het herstel van vertrouwen bij de burgers, die met name vrezen voor hun baan.
Eumedion hoopt samen met en voor haar deelnemers de soms hoog oplopende emoties over financiële markten en partijen te kunnen tegemoet treden met een zakelijke en constructieve aanpak. Dat betekent dat we zullen meedoen aan het maatschappelijke debat en regelmatig de discussie willen verhelderen via (het laten uitvoeren van) onderzoek. We hopen in februari ons onderzoek naar de belangrijkste niet-financiële kernprestatie-indicatoren te kunnen presenteren. Dit voorjaar gaat ons onderzoek naar de vermeende kortetermijngeneigdheid van institutionele beleggers van start.
 

Het loopt tegen het einde van het jaar. Traditiegetrouw worden dan de diverse rapporten over de naleving van gedragscodes gepubliceerd. De Commissie Streppel rapporteerde over de naleving van de Code Tabaksblat door de Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen en hun aandeelhouders. De Commissie Burgmans bracht de bevindingen over de naleving van de Code Banken naar buiten. En de Financial Reporting Council (FRC), de Britse evenknie van de Commissie Streppel, publiceerde zijn monitoring rapport over de mate van naleving van de Britse corporate governance code door de Britse beursgenoteerde ondernemingen en van de UK Stewardship Code door de Britse institutionele beleggers. De rapportages hebben gemeen dat de naleving over het algemeen hoog is, maar dat tegelijkertijd kanttekeningen worden geplaatst bij de kwaliteit van de uitleg wanneer van de code wordt afgeweken. De Commissie Streppel heeft het over “kopieergedrag”, terwijl de FRC spreekt van “too many examples of generic and boiler-plate reporting.” Eigen onderzoek bevestigt dit beeld. Dit terwijl het uitgangspunt van een code met de ‘pas toe of leg uit’-regel juist is dat afwijkingen op zich niet verwerpelijk zijn, maar dat deze afwijkingen – in de woorden van de toenmalige Commissie Tabaksblat – moeten zijn gestoeld op concrete omstandigheden waarin de vennootschap en haar aandeelhouders zich bevinden. Een afwijking dient dus een specifieke en geen generieke grond te hebben.

De wettelijke taakopdracht van een raad van commissarissen (RvC) is om toezicht te houden op het beleid van het bestuur en op de algemene gang van zaken in de vennootschap en haar verbonden onderneming en om het bestuur met raad ter zijde te staan. Bij de vervulling van hun taak richten de commissarissen zich naar het belang van de vennootschap en haar verbonden onderneming. Uit deze wettelijke taakopdracht volgt dat een commissaris er niet alleen moet staan wanneer het de onderneming goed gaat en er sprake is van een normale gang van zaken, maar  juist ook in slechte tijden en spannende situaties. Commissarissen moeten in die laatste situaties niet van kleur verschieten en tot veredelde consultants verworden door per gewerkt uur extra geld te vragen. Dit dreigde de afgelopen week wel bij een Nederlandse beursgenoteerde onderneming te gebeuren. De RvC van VastNed Retail stelde de buitengewone aandeelhoudersvergadering (BAVA) van het vastgoedfonds van 25 november jl. voor om de RvC-remuneratie te wijzigen. 

Gisteren organiseerde de Autoriteit Financiële Markten (AFM) een feestelijk seminar in verband met de tiende verjaardag van het publieke toezicht op openbare biedingen. Op 5 september 2001 trad namelijk de Wet openbare biedingen op effecten in werking. De regels voor overnames van Nederlandse beursgenoteerde ondernemingen waren niet langer opgenomen in een code, maar in harde wetgeving. De handhaving van de regels ging over van een zelfregulerend orgaan van de Sociaal-Economische Raad (SER) naar de publieke toezichthouder AFM. De verhardende praktijken op de Nederlandse overnamemarkt waren een belangrijke drijfveer voor de wettelijke inkadering van de biedingsregels. De ervaringen in afgelopen tien jaar hebben laten zien dat deze principiële keus terecht was. Minder gelukkig – met de wijsheid van nu – was het besluit van de wetgever om de SER-fusiegedragsregels eerst één op één in de effectenwetgeving op te nemen, om pas daarna een inhoudelijke discussie te voeren over een modernisering van de biedingsregels. Dit besluit zorgde er weliswaar voor dat de wettelijke regulering van het overnameproces en de introductie van het publieke toezicht relatief snel konden verlopen (hoewel het wetgevingsproces nog wel ongeveer twee jaar in beslag nam), maar dat tegelijkertijd in Nederland wettelijke biedingsregels werden ingevoerd die misschien geschikt waren voor overnameprocessen in de 20^ste eeuw, maar duidelijk tekort schoten voor die in de 21^ste eeuw. Daarbij kwam dat het nog tot eind oktober 2007 zou duren – derhalve ruim zes jaar na de aankondiging – voordat de biedingsregels daadwerkelijk werden gemoderniseerd en enigszins in de pas zouden gaan lopen met de eisen van de moderne tijd.  

“Aardverschuiving in bedrijfsbestuur”, dat was de opening van het Financieele Dagblad op 2 juli 2003, een dag na de presentatie van het concept van de Nederlandse corporate governance code. De code heeft daarna nog heel wat pennen en tongen in beroering gebracht en – veel belangrijker – ook tot daadwerkelijke veranderingen in de bestuurskamers geleid. Het beloningsbeleid ging op de schop, afvloeiingsregelingen werden versoberd, hoge beschermingsmuren werden neergehaald, het aantal commissariaten van oud-bestuurders werd sterk teruggeschroefd en bestuurders moesten periodiek worden herkozen. Grote katalysator van al deze veranderingen was de afgelopen donderdag overleden Morris Tabaksblat. Onder het credo “fatsoen heeft hulp nodig” werd onder zijn bezielende – en efficiënte – leiding in 2003 in negen maanden tijd een baanbrekende gedragscode ‘met tanden’ voor het bedrijfsleven tot stand gebracht. Een code die erin heeft geresulteerd dat ‘Tabaksblat’ een zelfstandig naamwoord is geworden.  

‘Wanneer we allemaal ons eigen belang, onze eigen verlangens najagen, kan dit schadelijke gevolgen hebben voor het collectieve belang.’ Dat zei Joanne Kellermann, directeur van De Nederlandsche Bank, verantwoordelijk voor het toezicht op verzekeraars en het toezicht op pensioenfondsen en beleggingsinstellingen, woensdag op het jaarlijkse symposium van Eumedion in Rotterdam.
Eumedion's voorzitter Peter Borgdorff hielp de aanwezigen eraan herinneren dat Eumedion dit jaar haar eerste lustrum viert. Om nog beter met de deelnemers en andere betrokkenen te kunnen communiceren heeft Eumedion haar website vernieuwd.

De middag werd afgetrapt door Robert van der Meer, hoogleraar Finance aan de Rijksuniversiteit Groningen – een collega daarmee van Smit die ook verbonden is aan Groningen. Van der Meer ging in op de verschillende manieren waarop aandeelhouderswaarde bepaald kan worden en op welke wijze de ondernemingsleiding deze aandeelhouderswaarde kan verhogen. Dat de accountant daarbij via de controle van de jaarrekening, zijn opmerkingen over de kwaliteit van het jaarverslag die hij deelt met de auditcommisie en zijn verklaring ook nog waarde kan toevoegen of afhalen, spreekt voor zich.

De kwaliteit van de governance van financiële en beursondernemingen staat sinds de financiële crisis weer volop in de maatschappelijke discussie, en terecht. De commissie de Wit en de Europese Commissie hebben in hun rapporten geen enkel heilig huisje gespaard en hun twijfels geuit over de deskundigheid van bestuurders en commissarissen, de kritische blik van accountants, de effectiviteit van governancecodes en de rol stemadviesbureaus, Zij hebben alle mogelijke factoren die van invloed zijn op de kwaliteit van het ondernemingsbestuur  kritisch bekeken. Ook de institutionele belegger werd aangesproken op zijn rol in de crisis. Zij hebben de handschoen opgepakt om hun eigen governance te verbeteren. Dat heeft in het Verenigd Koninkrijk geleid tot een stewardship code. In Nederland heeft Eumedion begin deze maand de zogenoemde Best Practices geïntroduceerd.

De relatie tussen aandeelhouders en beursgenoteerde ondernemingen is veelbesproken. Lang voor maatschappelijke kritiek die ontstond tijdens de financiële crisis, was er al veel ergernis hoe aandeelhouders probeerden hun vaak op de korte termijn gerichte belang te laten voorgaan boven andere stakeholders. In de jaren tachtig zochten Carl Icahn, Kirk Krekorian en T. Boon Pickens de publiciteit van de aandeelhoudersvergaderingen om het management tot betere financiële prestaties te dwingen. Zij werden toen corporate raiders genoemd. Nu zouden we spreken van activistische aandeelhouders. Tegenwoordig laten ook andere belanghebbenden van de beursvennootschap van zich horen, waarbij zij de aandeelhoudersverwijten dat ze niet goed gelet hebben op het risicovolle gedrag van het management waardoor niet alleen het rendement in gevaar kwam, maar ook de continuïteit van de onderneming. Een verwijt dat zeker ook gericht was aan banken, verzekeringsmaatschappijen en andere financiële instellingen en hun aandeelhouders.